راهنمای جامع Google Play Console

نویسنده : سید ایوب کوکبی ۴ اسفند ۱۳۹۷

توسعه‌دهندگان اندروید احتمالاً با روش انتشار برنامه‌ها در پلی‌استور آشنا هستند اما لازم است بدانید Google Play Console تنها ابزاری برای انتشار برنامه‌ها نیست و کاربردهای فراوان دیگری هم دارد. گوگل کنسول تقریباً تمام چیزهایی که برای بهبود بهره‌وری تجاری و افزایش فروش یا نصب برنامه نیاز دارید را در اختیارتان قرار می‌دهد. به خاطر ناآشنایی بسیاری از توسعه‌دهندگان با این ابزار قدرتمند – حتی آن‌هایی که سال‌ها با آن کار کرده‌اند – برآن شدیم تا راهنمای کاملی از ویژگی‌های Google Play Console منتشر کنیم. در این راهنما سعی می‌کنیم تمام قابلیت‌ها و کاربرد و روش استفاده از هر یک از آن‌ها را شرح دهیم. هر جایی لازم بود به منابع مناسب برای کسب اطلاعات بیشتر ارجاع خواهیم داد. قطعاً بعد از خواندن این پست تصورتان از گوگل پلی کنسول به‌کل تغییر می‌کند. در این مقاله مقصود ما از واژۀ «برنامه» یا «اپلیکیشن» برنامه و بازی است. ضمناً کلمات را به همان شکل انگلیسی به کار برده‌ایم تا یافتنشان در Google Play Console برای شما آسان شود.

اگر به دعوت شخصی قرار است مدیریت برنامه را در گوگل کنسول بر عهده بگیرید یا اصلاً خودتان به عنوان یک برنامه‌نویس مستقل برنامه‌ای را منتشر کرده باشید، ظاهر پلی کنسول چیزی شبیه تصویر زیر است:

صفحۀ مدیریت برنامه‌ها در Google Play Console

در این پست فرض ما این است که شما از قبل برنامه‌ای را در گوگل پلی منتشر کرده‌اید. با این حال اگر تازه‌واردید، با اندکی تحقیق مثل یک حرفه‌ای برنامۀ خود را در گوگل پلی منتشر کنید. امکانات مختلف پلی کنسول در منوی اصلی با آیکون ☰ قرار دارد. بیایید تک تک این قابلیت‌ها را بررسی کنیم.

Dashboard و Statistics

داشبورد و آمار دو آیتم اول این منو هستند که نمایی کلی از عملکرد و وضعیت فعلی برنامه را نشان می‌دهند. داشبورد، اطلاعات کلی را ارائه می‌دهد. مثلاً: تعداد نصب‌ها، تعداد حذف‌ها، کشورهایی با بیشترین دانلود، نصب‌های فعال، رتبۀ کلی، کرش‌ها، نرخ ANR و … . هر خلاصه‌ای در یک کاشی نمایش داده می‌شود که با کلیک روی آن اطلاعات جزئی‌تر را می‌توانید ببینید. در قسمت بالای داشبورد، محدودۀ گزارش‌گیری را می‌توانید بین ۷ روز، ۳۰ روز، یک سال یا از ابتدا (Lifetime) تنظیم کنید.

خوشبختانه در تصویر بالا، نرخ نصب برنامه وضعیت خوبی دارد و کرش‌های کمی هم گزارش شده است. با نگاهی به داشبورد می‌توان وضعیت کلی برنامه، اینکه در حال پیشرفت یا پسرفت است را به راحتی فهمید. به عنوان مثال وقتی نمودار تعداد نصب‌ها سیر نزولی در پیش گرفته باشد حکایت از مشکلی دارد و به همین منوال تعداد کرش‌ها. در واقع اطلاعات داشبورد لزوم رسیدگی به مشکلات را گوشزد می‌کند. با آنالیز گزارش‌ها می‌توان ریشۀ مشکل را یافت و در صورتی که مشکلی فنی است از تیم مهندسی برای رفع آن‌ها کمک خواست.

صفحۀ بعدی آمار یا statistics است. این صفحه، آمار مهم و مورد نیاز را در اختیار شما قرار می‌دهد. شما علاوه بر انتخاب بازۀ تاریخ می‌توانید دو متریک را در بازۀ زمانی مشخصی با یکدیگر مقایسه کنید. همچنین با انتخاب کشور، زبان، ورژن برنامه، دستگاه و … می‌توانید آمار تفکیکی هر دسته را مشاهده کنید. بازۀ زمانی تعدادی از آمارهای این صفحه ساعتی است. رویدادهایی مثل فروش و انتشار برنامه نیز داخل گراف‌ها و در تایم‌لاین پایین هر نمودار نمایش داده می‌شود، بنابراین به راحتی می‌توانید تاثیر این رویدادها روی آمار مورد نظر را مشاهده کنید.

فرض کنید برای کاربران ایرانی پروموشن جدیدی را اجرا کرده‌اید. در صفحۀ آمار می‌توانید گزارش را بر اساس کشور فیلتر کنید (از جدول پایین نمودار) سپس داده‌های به دست آمده را با کمپین‌های قبلی مقایسه کنید تا دید خوبی از تاثیر پروموشن خود به دست آورید.

اطلاعات بیشتر دربارۀ داشبورد و صفحۀ آمار:

 – Monitor your app’s stats, and review alerts for unexpected changes
– Analyze your audience & benchmark metrics to grow on Play

Android Vitals

در منوی اصلی گزینه‌ای تحت عنوان Android Vitals قرار گرفته که اطلاعاتی از کیفیت برنامه و عملکرد و پایداری آن می‌دهد. چند سال قبل گوگل تحقیقی روی برنامه‌های تک‌ستاره انجام داد که نهایتاً معلوم شد ۵۰% نارضایتی کاربران به خاطر وجود باگ‌های فراوان و عدم پایداری برنامه‌ها بود. با اهمیت دادن به این مسائل، طبیعتاً رضایت و بازخورد مثبت کاربران افزایش یافته و همین موضوع سکویی برای نصب بیشتر برنامه خواهد بود. در صورت به حد نصاب رسیدن داده‌های جمع‌آوری شده، گوگل ۵ شاخص کلیدی پرفرمنس برنامه را نمایش خواهد داد: مصرف باتری، رندرینگ، پایداری، زمان لازم برای اجرای برنامه و permission denials.

دو فاکتور stuck wake locks و excessive wakeups مشخص می‌کند که برنامه تاثیر منفی در مصرف باتری داشته یا نه. گزارش فوق نشان می‌دهد که برنامۀ شما برای چه مدتی دستگاه را در حالت روشن نگه داشته است (یک ساعت یا بیشتر)، یا از آخرین زمانی که باتری کاملاً شارژ شده چند بار در ساعت دستگاه را از حالت اسلیپ خارج کرده است.

(ANR: App Not Responding) و Crash Rate پایداری برنامه را نشان می‌دهند. با کلیک روی View Details می‌توانید جزئیات بیشتری را برای شناسایی منشاء مشکل پیدا کنید. گوگل در بهبود اخیرش، جزئیات بیشتری از ANR و کرش‌ها ارائه می‌دهد و به همین خاطر یافتن مشکلات و حل آن‌ها ساده‌تر شده است. متخصصین با بررسی اطلاعات بخش ANR & Crashes و بررسی فایل‌های de-obfuscation که خوانایی گزارش کرش را بالاتر می‌برد می‌توانند ریشۀ واقعی مشکل را یافته و برطرف کنند.

دو شاخص بعدی slow rendering و frozen frames به همان چیزی ربط دارد که برنامه‌نویسان با نام jank (نامناسب بودن نرخ فریم‌ریت واسط کاربری برنامه) می‌شناسند. آمار این بخش تعداد کاربرانی را نشان می‌دهد  که:

  • بیش از ۱۵ درصد فریم‌ها را در زمانی بیش از ۱۶ میلی‌ثانیه رندر کرده‌اند؛
  • تجربۀ رندر بیش از ۷۰۰ میلی‌ثانیه را حداقل برای یک فریم در بین هزار فریم داشته‌اند.

اطلاعات ارائه شده در بخش app startup time جزئیاتی در مورد درصدی از sessionها که شروعشان بیش از ۵ ثانیه (شروع سرد)، یا بیش از ۲ ثانیه (شروع گرم) یا نهایتاً بیش از یک ثانیه (شروع داغ) طول کشیده را نشان می‌دهد. آخرین شاخص حیاتی permission Denials است که درصد روزانۀ درخواست پرمیژن و تعداد دفعاتی که کاربر مجوزی را لغو کرده و روی never ask again کلیک کرده را نمایش می‌دهد. مقدار تقریبی سیژن‌های اجرا شده هم در این بخش وجود دارد.

آستانۀ رفتار کاربران

برای هر یک از متریک‌ها، آستانۀ رفتار نامناسب کاربران نیز نمایش داده می‌شود. در صورتی که هر یک از شاخص‌های حیاتی از این آستانه تجاوز کند، یک آیکون قرمز به عنوان خطا نمایش داده می‌شود. این آیکون یعنی برنامۀ شما در فاکتور مشخصی نسبت به سایر برنامه‌ها رتبۀ بالاتری دارد (البته رتبۀ بالاتر اینجا یعنی بدتر!). همچنین هر یک از فاکتورها، ناهنجاری‌هایی را نشان می‌دهند که در صورت مشاهدۀ آن‌ها حتماً بایستی مورد توجه قرار گیرد. بررسی و حل مشکلاتی که در این بخش گزارش می‌شود فوق‌العاده حیاتی است به همین خاطر اسمش حیاتی است. وقتی مخاطبان شما تجربه‌ای ناخوشایند داشته باشند به مرور زمان امتیاز شما در پلی‌استور و امتیاز برنامه کاهش خواهد یافت. این موضوع به لحاظ رتبه‌بندی اپلیکیشن در گوگل و فرصت‌هایی که برای پروموشن برنامه وجود دارد تاثیر منفی می‌گذارد. گوگل به صورت خودکار اطلاعات این بخش را در رتبه‌بندی برنامه در موتور جستجویش مد نظر قرار می‌دهد.

منابع بیشتر برای آشنایی با Android Vitals

– Use Android vitals to improve your app’s performance and stability
– Learn how to debug and fix issues in the Android vitals documentation
– How to fix app quality issues with Android vitals (Part 1) (Medium post)
– Android vitals: debug app performance and reap rewards (I/O ’۱۸ session)
– Quality over quantity: why quality matters (Playtime ‘۱۷ session)

Development tools

این بخش از Google Play Console حاوی ابزارهایی تخصصی برای کاربران فنی کنسول است. بخش services and APIs کلیدها و آی‌دی‌های لازم برای سرویس‌ها و APIهای مختلف مثل فایربیس و گوگل‌پلی‌گیم را شامل می‌شود. قسمت FCM statistics نیز داده‌های آماری مربوط به پیام‌های ارسالی در پلتفرم Firebase Cloud Messaging را نشان می‌دهد. کاربران معمولی چندان به این بخش نیازی ندارند. برای کسب اطلاعات بیشتر به مرکز پشتیبانی گوگل مراجعه کنید.

Release Managements

Zalando با تمرکز روی کیفیت و استفاده از ابزارهای مدیریت انتشار (Release Managements) موفق به کاهش ۹۰ درصدی کرش‌ها و افزایش ارزش طول عمر مشتری به میزان ۱۵ درصد شد؛ آن هم در عرض ۳ ماه.

در قسمت release managements وضعیت انتشار برنامۀ جدید یا آپدیت‌های ارائه شده نشان داده می‌شود. در این بخش امکان تست برنامه قبل از انتشار، هدف‌گذاری دستگاه‌ها و مدیریت و نظارت درلحظه روی آپدیت‌های ارائه شده فراهم شده است. بعد از انتشار برنامه، release dashboard اطلاعات و آمار جامعی را به شما نمایش می‌دهد. به راحتی می‌توانید نگارش فعلی برنامه را با نگارش قبلی مقایسه کنید. مقایسه برای بررسی محبوبیت ترندها کاربرد فراوانی دارد. ممکن است آمار فعلی را با نسخه‌ای از برنامه که وضعیت نامناسبی داشته مقایسه کنید تا از اثربخشی ترندهای جدید مطلع شوید یا با بهترین نسخۀ برنامه مقایسه‌ای انجام دهید تا بفهمید پیشرفتی داشته‌اید یا خیر.

انتشار برنامه استراتژی می‌خواهد. معمولاً یک برنامۀ جدید را یکباره در اختیار حجم کثیری از کاربران قرار نمی‌دهیم بلکه ابتدا با گروهی از کاربران شروع می‌کنیم. سپس با مشاهدۀ آمار و نظارت دقیق، تعداد کاربران را افزایش می‌دهیم. به عنوان مثال وقتی برنامه را برای ۱۵ درصد کاربران staged rollouts کردیم و تعداد حذف برنامه افزایش یافت، یا خطاها و کرش‌های زیادی گزارش شد. قطعاً باید روند انتشار را متوقف کرده و بعد از حل مشکل، تعداد کاربران را گسترش داد. بعد از حل مشکل و مشاهدۀ پیشرفت برنامه در گزارش‌ها می‌توانیم تعداد کاربران را افزایش دهیم و به مرور به ۱۰۰% برسانیم.

گوگل‌پلی اجازه می‌دهد تا برنامۀ خود را از فاز بتا تا نسخۀ اولیه و سپس نهایی منتشر کنید و در تمام طول این مدت بازخورد کاربران را دریافت کنید. این کار اجازه داد تا به داده‌های واقعی نگاه کنیم و بهترین بازی را برای گیمرهای خود بسازیم — دیوید بارتو، هم‌بنیان‌گذار و مدیر عامل Hutch Games.

در Google Play Console برنامه را می‌توان در مسیرهای مختلفی مثلاً internal, closed, open یا به صورت معمول یعنی production منتشر کرد. در internal track برنامه بین ۱۰۰ تستر به لحاظ کیفی و سایر مشکلات بررسی می‌شوند. در closed track نسخۀ جدید برنامه پیش از انتشار، بین عدۀ کثیری از تسترها مورد آزمون قرار می‌گیرد. در صورت نیاز می‌توانید چندین مسیر closed برای تست نسخ مختلف برنامه همزمان جلو ببرید. بعد از حل مشکلات و کسب آمادگی لازم اکنون می‌توانید سراغ open track بروید. در این مرحله جامعۀ تسترها گسترش یافته و برنامه مراحل تست را جدی‌تر تجربه خواهد کرد. رتبه و نظراتِ منتشر شده در فاز آزمون، تاثیری روی انتشار عمومی برنامۀ ندارد. ذخیره کردن برنامه به صورت پیش‌نویس روش خوبی است تا در انتشار سایر برنامه‌ها دچار مشکلاتی که پیش از آن مرتکب شده‌اید نشوید.

بخوانید  همه چیز درباره context در اندروید

گوگل‌پلی هنگام انتشار App Bundle به صورت خودکار فایل‌های APK و multi-apk را برای تمام دیوایس‌ها با پیکربندی‌های مختلف جدا می‌کند. در Google Play Console با کمک App Bundle Explorer می‌توانید تمام APK Artifact هایی که گوگل پلی تولید کرده را مشاهده کنید.

Instant Apps باعث می‌شود تا کاربران بدون نیاز به نصب برنامه از طریق گوگل‌پلی تجربۀ کار با برنامه را داشته باشند. ما از طریق همین قابلیت به موفقیت‌های خوبی رسیدیم.   Laurie Kahn – مدیر محصول در Relator.com

بخش Android Instant Apps همانند App Release است با این تفاوت که برای اپلیکیشن‌های آنی است یعنی برنامه‌هایی که بدون نصب و تنها با یک کلیک اجرا می‌شوند. در واقع گوگل با ارائۀ این قابلیت به کاربران اجازه می‌دهد تا بدون صرف زمان برای نصب برنامه تنها با کلیک روی آن به قسمت‌هایی از اپلیکیشن دسترسی پیدا کنند و برنامه را به صورت کلی تجربه کنند. برای کسب اطلاعات بیشتر به مستدات برنامۀ آنی اندروید مراجعه کنید.

قسمت artifact library بخشی تکنیکی است که حاوی تمام فایلهای APK مربوط به نسخه‌های مختلف اپلیکیشن است. گاهی نیاز پیدا می‌کنید نسخه‌های قبلی برنامه را دانلود کنید. برای این کار می‌توانید از همین بخش اقدام کنید.

استفاده از device catalog باعث شد تا تصمیم نادرستی نگیرم. من قصد داشتم دستگاه‌های خاصی را از پشتیبانی خارج کنم ولی با مراجعه به این بخش مشاهده کردم که همین دستگاه‌ها به صورت میانگین رتبۀ ۴٫۶ به برنامه داده‌اند. وجود چنین اطلاعاتی در کاتالوگ واقعاً عالی است — Oliver Miao، بنیان‌گذار و مدیرعامل استودیوی Pixelberry

قسمت device catalog شامل هزارن دستگاه اندرویدی بوده که مورد تایید گوگل است. شما می‌توانید هر دستگاهی را با دادن مشخصات مورد نظر فیلتر کنید. شما می‌توانید دستگاه‌هایی که به لحاظ سخت‌افزاری برای اجرای برنامۀ شما مطلوب نیستند را استثنا قرار دهید. مثلاً میزان رم یا قدرت پردازشگر را ملاک قرار دهید. صاحبان این دستگاه‌ها قادر به نصب برنامۀ شما نخواهند بود. در همین بخش تعداد نصب‌ها، میانگین رتبه و حتی درآمد حاصله با توجه به فیلتر انتخابی قابل نمایش است. به عنوان مثال می‌خواهید بدانید چند درصد از درآمد شما متعلق به دستگاه‌های شرکت سامسونگ است. یا میانگین رتبه برای دستگاه‌هایی با فلان مقدار رم چقدر است. شما می‌توانید تا برطرف کردن مشکلات به صورت موقت دیوایس‌هایی را از پشتیبانی خارج کنید.

App Signing یا امضای برنامه، سرویسی برای حفاظت از کلید امضا است. هر برنامه‌ای در Google Play Console توسط برنامه‌نویس امضا شده است که مانند مدرکی نشان می‌دهد برنامه را چه کسی نوشته است. گم شدن این کلید، مشکلات زیادی را به همراه دارد. به عنوان مثال شما نمی‌توانید برنامه را آپدیت کنید بلکه باید یک برنامۀ جدید منتشر کنید و این یعنی از دست دادن تاریخچۀ نصب برنامه، رتبه‌ها، نظرات و … و از همه بدتر باعث سردرگمی کاربران خواهید شد چون ناچارند به اپلیکیشن دیگری سوئیچ کنند. با app signing برنامه بعد از آپلود فایل apk خیالتان راحت است که کلیدها را در فضای ابری امن گوگل ذخیره کرده‌اید. این کلیدها در هنگام ارائۀ بروزرسانی استفاده می‌شوند. وقتی برنامۀ جدیدی را منتشر می‌کنید به راحتی می‌توانید این کلید را درست کنید. این کار به صورت خودکار و در زمانی کوتاه توسط گوگل انجام می‌شود.

سازندۀ برنامۀ Erudite – یک اپلیکیشن آموزش زبان – مدعی است که با به‌کارگیری گزارش Pre-launch توانسته است ۶۰ درصد مشتریان خود را حفظ یا اصطلاحاً ریتین کند.

آخرین قسمت در این بخش، pre-launch report است. وقتی اپلیکیشن خود را به مسیر تست closed یا open آپلود می‌کنید، Google Play Console به صورت خودکار برنامه را روی دیوایس‌های مشهور اندرویدی و طیف گسترده‌ای از مشخصات در Firebase Test Lab تست کرده و نتایج را به اشتراک می‌گذارد. این تست به دنبال یافتن خطاهای مرتبط با کرش، پرفرمنس و آسیب‌پذیری‌های امنیتی برنامه هستند. امکان گسترش تست‌های استاندارد به تست‌های پیشرفته‌تر برای بازی‌‌ها وجود دارد. علاوه بر گزارش کرش‌ها، پرفرمنس و مشکلات امنیتی، امکان گرفتن اسکرین‌شات در دستگاه‌های مختلف با زبان‌های گوناگون نیز وجود دارد.

گزارش pre-launch نقطۀ شروع خوبی برای تست کامل برنامه و شناسایی و رفع مشکلات برنامه است. البته این تست شما را از انجام سایر تست‌ها بی‌نیاز نمی‌کند. تست‌های دیگری نیز در Firebase Test Lab وجود دارند که بخش‌های دیگری از عملکرد برنامه را تحت آزمون قرار می‌دهند.

منابع بیشتر برای مطالعه دربارۀ release management

– Meet user expectations by testing against the quality guidelines
– Use pre-launch and crash reports to improve your app
– Use test tracks to get invaluable early feedback
– Autonomous & customized pre-launch testing in Play Console (I/O ’۱۸ session)
– Build the new, modular Android App Bundle (I/O ’۱۸ session)
– Release management: successful launches and updates on Play (I/O ’۱۸ session)
– The future of apps: modular, instant, and dynamic (I/O ’۱۸ session)
– Derisk your game launch (Playtime ‘۱۷ session)
– Publish smaller apps with the Android App Bundle (DevByte video)

Store Presence

این بخش جایی است که ظاهر برنامه را در گوگل‌پلی مدیریت می‌کنید. قیمت‌گذاری می‌کنید، پرداخت درون‌برنامه‌ای را مدیریت می‌کنید، تصاویر شاخص، ویدیو، دسته‌بندی، توضیحات، عنوان برنامه، رتبه‌بندی محتوا (مثلاً مناسب بالای ۱۶ سال) و … را اضافه می‌کنید.

تنظیم درست اطلاعات این بخش در Google Play Console شرط مهمی در جذب مخاطبان است. قرار دادن یک آیکون زیبا، استفاه از تصاویر باکیفیت برای فیچر کردن برنامه، اسکرین‌شات‌های مناسب (برای دستگاه‌های مختلف مثلا اسمارت‌فون‌ها، تبلت، اسمارت‌واچ، هم در حالت عمودی و هم افقی) تاثیر زیادی روی جلب توجه مخاطبان دارد. استفاده از ویدیو و تصاویر چشم‌نواز برای بازی‌ها اهمیت دوچندانی دارد. در واقع مخاطبان بیشتر از اینکه مایل به خواندن توضیحات باشند، از روی تصاویر و ویدیوها تصمیم می‌گیرند که برنامه را نصب کنند یا نه. اینکه چه محتوایی بنویسید و با چه سبکی از نگارش مخاطبان را مجاب به نصب برنامه کنید چالشی اساسی است. بخش دیگری از Google Play Console برای سهولت این کار پیش‌بینی شده است که جلوتر به آن خواهیم پرداخت.

یک برنامۀ خرید و فروش ملک ژاپنی تحت عنوان LIFULL HOME’S توانست با قابلیت listing experiments و اجرای آن روی آیکون برنامه و اسکرین‌شات‌ها، نرخ نصب را به میزان ۱۸۸% افزایش دهد.

Store Listing Experiments اجازه می‌دهد تا جنبه‌های مختلفی از برنامه مثل آیکون، توضیحات، تصاویر و ویدیوی پروموشن را تست کنید. شما می‌توانید روی تصاویر و ویدیو آزمایش عمومی اجرا کنید و روی متن آزمایش محلی انجام دهید. در هنگام اجرای آزمایش، ۳ نوع variant مختلف را انتخاب می‌کنید. اجرای این آزمایش‌ها تا زمانی که تعداد کاربران به حد نصاب نرسیده باشند ادامه خواهد داشت و بعد از پایان کار با یکدیگر مقایسه و نتیجه گزارش داده می‌شود. هر یک از variantها که برنده شد به عنوان انتخاب نهایی در Store Listing اعمال و برای عموم کاربران نمایش داده می‌شود.

یک آزمایش موثر با یک هدف مشخص و روشن آغاز می‌شود. ابتدا از آیکون برنامه شروع کنید چون اولین چیزی است که کاربران مشاهده می‌کنند. هر بار یک بخش را تست کنید تا نتایج مطمئن‌تری دریافت کنید. همچنین هر آزمایشی حداقل باید ۷ روز ادامه داشته باشد بخصوص وقتی  که ترافیک پلی‌استور پایین است مگر زمانی که انجام تست ریسک بالایی داشته باشد. سعی کنید بعد از موفقیت یک آزمایش آن را در کنار سایر variantها هم تست کنید. به عنوان مثال اگر با انجام آزمایشی مشخص شد که استفاده از فلان کاراکتر در آیکون بازی تاثیر مطلوبی دارد، آزمایش بعدی را روی رنگ زمینۀ آیکون انجام دهید.

بخوانید  همه چیز دربارۀ پرفرمنس اپلیکیشن‌های اندروید

Pricing & distribution

این قسمت از Google Play Console مربوط به قیمت‌گذاری و توزیع محصول است.  مثلاً می‌توانید کشورهای خاصی را از دریافت برنامه منع کنید. همچنین در همین بخش تعیین می‌کنید که برنامۀ شما برای دستۀ خاصی از دیوایس‌ها مثلا Android TV بهینه شده است یا جزء برنامه‌هایی که مناسب خانواده‌ها هستند قرار می‌گیرد یا خیر. هر گروهی از دستگاه‌ها پیش‌نیازها و ملاحظاتی دارد که حتماً باید رعایت شود.

بعد از تعیین قیمت، Google Play Console به صورت خودکار قیمت را برای هر کشور نمایش می‌دهد. مثلاً برای کشور ژاپن قیمت‌ها به ۰۰٫ ختم می‌شود. شما می‌توانید الگوی قیمتی هم بسازید. با استفاده از این الگوها می‌توانید متناسب با هر کشور مجموعه‌ای از قیمت‌ها یا نحوۀ پرداخت (فروش یا پرداخت درون‌برنامه‌ای) را فعال کنید. هر تغییری در الگوی قیمت به صورت خودکار روی تمام برنامه‌ها یا محصولات اعمال می‌شود. الگوهای قیمتی را می‌توانید در تنظیمات عمومی در منوی اصلی Google play console بیابید.

اهمیت این بخش بالا است چون مستقیماً با بحث‌های بازاریابی و فروش محصول شما سروکار دارد.

کسب اطلاعات بیشتر دربارۀ توزیع برنامه در دستگاه‌های مختلف:

– Distribute to Android TV
– Distribute to Android Auto
– Optimize for Chrome OS devices
– Distribute to Daydream
– Distribute to Wear OS by Google
– Distribute to enterprises and organizations using managed Google Play
– Distribute family or kid-focused apps and games

قسمت بعدی content rating یا درجه‌بندی محتوا است. این کار با پر کردن یک پرسشنامه انجام می‌شود و به محض کامل شدن، رتبه‌بندی مشخصی دریافت می‌کند. برنامه‌های بدون درجه‌بندی از گوگل‌پلی حذف می‌شوند.

بخش in-app products کاتالوگی از محصولاتی که داخل برنامه می‌‌فروشید را نشان می‌دهد. اضافه کردن آیتم‌ها به این بخش قابلیت خاصی به برنامه اضافه نمی‌کند. بلکه نحوۀ تمدید عضویت کاربران و مسائلی از این دست را مدیریت می‌کند. به عنوان مثال دوره‌های شارژ برنامه را تغییر می‌دهید. قیمت‌ها و توضیحات را عوض می‌کنید. امکان تعریف دوره‌های آزمایشی یا تریال را فعال می‌کنید. بعد از تنظیم جداگانۀ قیمت برای هر کشور، می‌توانید قیمت را بر اساس نرخ ارز به صورت دستی تعیین کنید.پرداخت درون برنامه ای در Google Play Console

آخرین گزینه در این بخش translation service است. Google Play Console به به شما این امکان را می‌دهد تا به کمک مترجمین معتبر و قابل اعتماد گوگل، برنامه را به هر زبانی که دوست دارید ترجمه کنید. شما می‌توانید با چند زبانه کردن برنامه میزان فروش را در کشور خاصی افزایش دهید. در Google Play Console ابزارهایی وجود دارد که به شما کمک می‌کند تا بفهمید ترجمۀ برنامه به کدام زبان به صلاح شماست. مثلاً با گزارش acquisition به راحتی می‌توانید کشورهایی با بیشترین بازدید و کمترین تعداد نصب را شناسایی کنید. این یعنی برنامه توانسته آن‌ها را جذب کند ولی به خاطر نداشتن زبان بومی نصب نشده است. مسلماً اگر برنامه قابلیت محلی‌سازی برای آن کشور را داشته باشد، انجام این کار ضروری است.

منابعی برای مطالعۀ بیشتر:

– Make a compelling Google Play Store listing to drive more installs
– Showcase your app with an attention grabbing feature graphic
– Convert more visits to installs with store listing experiments
– Go global and successfully grow valuable audiences in new countries
– Analyze your audience & benchmark metrics to grow on Play (I/O ’۱۸ session)

User acquisition

هر توسعه‌دهنده‌ای به دنبال مخاطب است و این بخش از Google Play Console برای جذب و حفظ کاربران جدید است.

در acquisition reports متناسب با مدل درآمدی، به سه گزارش در سه تب مجزا دسترسی دارید:

  • Retained Installers: تعداد بازدیدکننده‌های پیج برنامه را نشان می‌دهد و اینکه چه تعداد از این افراد برنامه را نصب و به مدت ۳۰ روز روی گوشی خود نگه داشته‌اند؛
  • Buyers: تعداد بازدیدکنندگان پیج برنامه و تعداد افرادی  که  اقدام به خرید برنامه کرده‌اند؛
  • Subscribers: تعداد بازدیدکنندگان و تعدادی از آن‌ها که اقدام به پرداخت درون‌برنامه‌ای کرده‌اند.

هر گزارش شامل نموداری است که تعداد کاربران منحصر به فردی که پیج صفحه را در طول مدت گزارش مشاهده کرده‌اند نشان می‌دهد. در کنار آن تعداد نصب‌ها، نصب‌های فعال و تعداد خریداران و پرداخت درون‌برنامه‌ای نیز نمایش داده می‌شود. برخی از گزارش‌ها خالی هستند؛ این به این خاطر است که هنوز اطلاعات به اندازۀ کافی جمع‌آوری نشده است. از گزینۀ measured by برای فیلتر کردن نتایج استفاده کنید:

  • Acquisition channel: جایی که کاربران از آنجا جذب شده‌اند: پلی‌استور، گوگل سرچ، تبلیغات گوگل ادوردز و …
  • Country: نمایش تعداد کلی بازدیدکننده به ازای هر کشور؛
  • (Country (Play Store organic: نمایش جستجوهای ارگانیک بر اساس هر کشور.

در تمام گزارش‌ها می‌توانید کاربرانی که بدون وارد شدن به گوگل پلی اقدام به نصب برنامه کرده‌اند را ببینید. مثلاً نصب مستقیم از جستجوگر گوگل یا play.google.com/store .

یکی از راه‌ها برای افزایش تعداد نصب، راه‌اندازی کمپینی تبلیغاتی است که برای این کار می‌توانید از قسمت AdWords campaigns اقدام نمایید. ساخت و مدیریت کمپین‌های تبلیغاتی در این بخش صورت می‌گیرد. این نوع کمپین‌ها از الگوریتم یادگیری ماشینی گوگل برای یافتن بهترین مخاطبان و هدف‌گذاری هزینه به ازاز نصب (CPI) بهره می‌برند. کافی است تا متن تبلیغات، تصاویر و ویدیو را به گوگل بدهید مابقی کار را به عهدۀ AdWords بگذارید. به راحتی می‌توانید تبلیغ خود را در گوگل پلی، گوگل سرچ، شبکۀ نمایش گوگل، یوتیوب یا سایر اپلیکیشن‌ها از طریق شبکۀ AdMob قرار دهید.

پس از تکمیل و اجرای کمپین تبلیغاتی، داده‌های دیگری در acquisitions report نمایش داده می‌شود. برای جزئیات بیشتر ب قسمت گزارش‌ها در اکانت AdWords خود مراجعه کنید.

راه بعدی برای افزایش تعداد نصب و جذب بیشتر کاربران استفاده از پروموشن‌هاست. در قسمت promotions می‌توانید کد پروموشن تولید کنید و کمپین‌های پروموشن را مدیریت کنید. کدهای پروموشون یا تخفیف را می‌توانید در شبکه‌های اجتماعی یا سایر کمپین‌های تبلیغاتی از جمله ایمیل مارکتینگ استفاده کنید.

آخرین فیچر، optimization tips است. گوگل با بررسی برنامه، هر تغییری که باعث افزایش پرفرمنس آن خواهد شد را به شما اعلام می‌کند؛ دقیقاً مثل همان ابزار وب‌مستر که نکاتی را برای بهبود سئوی سایت در اختیار وب‌مسترها قرار می‌دهد. در این بخش ممکن است پیشنهاداتی مثل اضافه کردن زبان خاصی به برنامه، اعلام تاریخ‌گذشته بودن API مصرفی، تشخیص تناسب برنامه با تبلت و … را دریافت کنید. هر ترفند یا پیشنهادی شامل دستورالعامل‌هایی است که با اجرای آن‌ها می‌توانید تغییر مورد نظر را اعمال کنید یا قابلیت پیشنهادی را پیاده‌سازی نمایید.

منابعی برای مطالعۀ بیشتر:

– Understand where your valuable users come from and optimize your marketing
– Increase downloads with universal app campaigns
– Go global and successfully grow valuable audiences in new countries
– Taking the guesswork out of paid user acquisition (Medium post)
– How to optimize your Android app for emerging markets (Medium post)
– Analyze your audience & benchmark metrics to grow on Play (I/O ’۱۸ session)
– Android (Go edition): optimize your app for global markets (I/O ’۱۸ session)

Financial reports

آنالیتیکز و امکاناتی که Google Play Console برای تست برنامه‌ها در اختیار ما قرار می‌دهد بی‌نظیر است. این امکانات به توسعه‌دهندگان از جمله برنامه‌نویسان Hooked دید عمیقی ارائه داد که بر اساس آن توانستیم رشد خوبی داشته باشیم و بتوانیم درآمد حاصل از برنامه را بهبود بخشیم. – پررنا گاپتا، بنیان‌گذار و مدیر عامل Hooked.

چه پرداخت درون‌برنامه‌ای داشته باشید، چه برنامه را می‌فروشید و چه از کاربران حق اشتراک می‌گیرید، بررسی روند پیشروی یا پسروی درآمدها امری حیاتی است. در بخش گزارش‌های مالی داشبوردهای کاملی برای بررسی این اطلاعات تعبیه شده است. اولین گزارش این بخش یک نمای کلی از درآمدها و وضعیت خریداران است. در این گزارش میزان درآمد حاصله و عملکرد خریداران نسبت به دورۀ قبلی نشان داده می‌شود. اعداد قرمز یعنی افت شاخص و اعداد سبز یعنی پیشرفت آن شاخص؛ چیزی شبیه داشبورد نمادها در بورس.گزارش مالی در Google Play Console

در Google Play Console گزارش‌های مجزایی نیز برای درآمدها، خریداران و نرخ تبدیل وجود دارد که دید کامل و دقیقی دربارۀ الگوی هزینه‌ای کاربران در اختیار شما قار می‌دهد. هر گزارش را می‌توانید در دوره‌های ۷ روزه، ۳۰ روزه یا در تمام طول عمر برنامه مشاهده کنید. حتی امکان فیلتر کردن نتیجه بر اساس داده‌های هر کشور وجود دارد.

گزارش نرخ تبدیل یا conversions report به شما این توانایی را می‌دهد تا الگوی هزینۀ کاربران را کشف کنید. جدول نرخ تبدیل نشان می‌دهد که چند درصد از مخاطبان شما اقدام به خرید آیتم‌ها در برنامه کرده‌اند و تغییرات اخیری که در برنامه اعمال کرده‌اید چه تاثیری روی این نرخ داشته است. با بررسی پرداخت‌های یک کاربر در طول زمان به راحتی می‌توانید عادات خرید او را بررسی و در صورت نیاز تغییرات لازم را اعمال کنید.

منابع بیشتر برای مطالعه:

– Sell in-app products with Google Play Billing
– Design your app to drive conversions
– Improve conversions using Google Analytics for Firebase
– From app explorer to first-time buyer (Medium post)
– Predicting your app’s monetization future (Medium post)
– Predicting your game’s monetization future (Medium post)
– Five tips to improve your games-as-a-service monetization (Medium post)
– Driving conversions on Android apps (Playtime ‘۱۷ session)
– Playing with games lifetime value (Playtime ‘۱۷ session)
– Making money on Google Play (DevByte)
– Play Billing Library 1.0 (DevByte video)

بخوانید  آموزش زبان کاتلین – درس 26 (Sealed Class)

بخش آخر subscriptions است. این بخش، نمایی کامل از عضویت کاربران در برنامه را نشان می‌دهد طوری که به راحتی می‌توانید رشد یا کاهش عضویت، کاهش انصراف و افزایش یا کاهش درآمد را ببینید. داشبورد شامل یک نمای کلی، گزارش کاربران فعلی و انصراف‌هاست. همچنین می‌توانید تاثیر نسخۀ تریال یا آزمایشی را در این بخش مشاهده کنید. با چنین اطلاعاتی می‌توانید فرصت‌های لازم برای بهبود بازار را شناسایی کرده و تبلیغات درون‌برنامه‌ای جدید برای جذب کاربران منتشر کنید.

منابعی برای مطالعۀ بیشتر:

– Sell subscriptions with Google Play Billing
– Building a subscriptions business for all seasons (Medium post)
– How to hold on to your app’s subscribers (Medium post)
– Outsmarting subscription challenges (Medium post)
– Use behavioural economics to convey the value subscriptions (Medium post)
– How to win back subscribers who cancel (Medium post)
– Grow and optimize your subscriptions with new Play features (I/O ’۱۸ session)

User feedback

در پلی‌استور کاربران می‌توانند بدون نظر دادن به یک برنامه امتیاز دهند اما افرادی که ضمن امتیازدهی نظر داده باشند، بررسی نظرشان ضروری است. تعداد نظرات ممکن است بسیار زیاد باشد، به همین دیل بخشی تحت عنوان review analysis در Google Play Console وجود دارد که به تحلیل هوشمند نظرات می‌پردازد. در این قسمت سه زیربخش updated rating, benchmarks و topic analysis وجود دارد.آنالیز نظرات در Google Play Console

Updated rating به شما کمک می‌کند تا بفهمید کاربران چگونه امتیاز و نظرشان را تغییر داده‌اند. داده‌های این بخش به صورت جداگانه برای نظراتی که به آن‌ها پاسخ داده‌اید و نظرات بدون پاسخ نمایش داده می‌شود. شما باید نظراتی را پیدا کنید که کاربر به خاظر وجود یک نقص امتیاز پایینی به برنامه داده و شما نیز در پاسخ قول داده‌اید که آن مشکل را برطرف کنید. اکنون باید ببینید تاثیر پاسخ شما روی امتیاز کاربر چگونه است. معمولاً وقتی به نظرات پاسخ می‌دهید کاربران از وجود یک پاسخ آگاه شده و برای خواندن آن به گوگل‌پلی مراجعه می‌کنند. بررسی این نظرات بسیار ارزشمند است.

Benchmarks بر اساس موضوعاتی در دسته‌بندی‌های مختلف امتیاز برنامه را نشان می‌دهد. به عنوان مثال می‌توانید بفهمید که نظر کاربران دربارۀ تجربۀ ثبت‌نام در برنامه مساعد هست یا نه. شما می‌توانید امتیاز و نظرات را برای هر موضوع با یک برنامۀ دیگر در همان دسته‌بندی مقایسه کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید روی هر دسته کلیک کنید تا آنالیز کاملی را مشاهده کنید.

Topics اطلاعاتی از کلیدواژه‌های به کاررفته در نظرات و تاثیر آن روی امتیاز برنامه در اختیار شما قرار می‌دهد. به عنوان مثال بخش زیادی از کاربران از سرعت پایین برنامه سخن گفته‌اند. با کلیک روی هر کلیدواژه می‌توانید نظرات مرتبط با آن را یافته و به جمع‌بندی کاملی برسید. این قابلیت امکان آنالیز روی زبان‌های انگلیسی، هندی، ایتالیایی، ژاپنی، کره‌ای و اسپانیایی را فراهم می‌کند.

بخش reviews در Google Play Console به ما کمک کرد تا اطلاعات کاملی از کاربرانی که نظر داده‌اند دریافت کنیم. این قابلیت ۵ تا ۱۰ ساعت کار در هفته را از دوش ما برداشت. – الیویا اسچافر – متخصص پشتیبانی کامیونیتی در Aviary

قسمت reviews خودش به چند بخش دیگر تقسیم می‌شود. نمای پیش‌فرض، جدیدترین نظرات را از تمام منابع در تمامی زبان‌ها نمایش می‌دهد. با فیلتر کردن نظرات می‌توانید نتایج را طوری که دوست دارید ببینید. شما می‌توانید تنها نظراتی که پاسخ داده‌اید را ببینید. یا نظراتی که مربوط به زبان خاصی هستند. همچنین ممکن است نظراتی بر خلاف قوانین گوگل ببینید که به راحتی می‌توانید با کلیک روی دکمۀ پرچم به گوگل گزارش دهید.بخش نظرات Google Play Console

با استفاده از بخش beta feedback می‌توانید نظرات و امتیازاتی که در دورۀ تست از کاربران دریافت کرده‌اید را ببینید. این اطلاعات به صورت عمومی منتشر نشده و روی برنامۀ اصلی تاثیری ندارد. فقط خود شما می‌توانید ببینید. این قسمت نیز مثل همان نظرات عمومی است، می‌توانید تاریخچۀ نظرات هر کاربر را مشاهده کنید. فیلتر کنید و … .

منابع بیشتر دربارۀ user feedback:

– Browse and reply to app reviews to positively engage with users
– Analyze user reviews to understand opinions about your app

سایر قسمت‌های Google Play Console

Google Play game services قابلیت‌های فراوانی برای ترغیب کاربران به انجام بازی ارائه کرده است:

  • Leaderboards: که در فارسی هم به لیدربرد شهرت دارد مکانی است برای مقایسۀ امتیاز و رتبۀ کاربران با سایر بازیکنان کاربرد دارد؛
  • Achievments: یا دستاوردها، اهدافی است که هر بازیکن با پشت سر گذاشتن مراحلی آن را دریافت می‌کند. مثلاً دریافت نشان «قهرمان»، «جنگاور» و … . در بازی‌های خارجی با عنوان XP یا Experience Point شناخته می‌شود؛
  • Saved Games: بازی‌های ذخیره شده که توانایی ذخیره و هماهنگ‌سازی دادده‌های بازی را می‌دهد. این ویژگی به کاربر اجازه می‌دهد تا حتی با حذف شدن داده‌های گوشی و ریست‌فکتوری یا انجام بازی روی دستگاه دیگر، پیشرفت کاربر از بین نرود و دقیقاً بازی را از همانجایی که متوقف کردهادامه دهد؛
  • Multiplayer: این قابلیت به بازیکن اجازه می‌دهد تا درلحظه با سایر بازیکنان رقابت کند.

تعدادی از این ویژگی‌ها بدون تغییر کدهای بازی، داخل همان داشبورد Google Play Console قابل فعال‌سازی است.

اریک فروملینگ با استفاده از آنالیتیکیز بازیکنان توانست میزان درآمدزایی به ازای هر کاربر را تا ۱۴۰ درصد افزایش داده و درآمد میانگین به ازای هر پرداخت را تا ۶۷ درصد افزایش دهد. (در بازی Bombsquad).

Player Analytics اطلاعات ارزشمندی دربارۀ عملکرد بازی در اختیار شما قرار می‌دهد. این اطلاعات همگی در یک مکان واحد عرضه شده و با یک  نگاه کلی به گزارش‌های ارائه شده به راحتی می‌توانید وضعیت بازی و رفتار بازیکنان را مشاهده کنید. این اتفاق زمانی می‌افتد که سرویس گوگل پلی گیمز را با بازی خود ترکیب کنید.

شما می‌توانید برای گیمرها اهداف روزانه تعریف کنید. سپس عملکرد ترگت‌ها را با چارت‌های واقعی مقایسه کنید و این نمودارها را با گزارش business driver در سایر بازی‌های مشابه مقایسه نمایید. در گزارش retention می‌توانید به وفاداری کاربران به بازی پی ببرید. گزارش دیگری تحت عنوان player progression وجود دارد که مدت زمان صرف شدۀ کاربر در بازی و پیشرفت‌های او را نشان می‌دهد.

شما به صورت جزئی می‌توانید رفتار هر بازیکن را مشاهده کنید. از funnels یا قیف برای بررسی تاثیر دستاوردها و رویدادها روی پیشرفت بازیکن استفاده کنید. با تنظیم یک محدوده زمانی (time series)، امکان بررسی لحظات حساس و تاثیر آن روی عملکرد بازیکن را خواهید داشت.

منابع بیشتر:

– Use Google Play games services to create more engaging game experiences
– Use player analytics to understand better how players behave in your game
– Manage your games business with revenue targets through player analytics
– Medium posts for game developers
– New and advanced Google Play tools for game developers (I/O ’۱۸ session)

Order management محلی است که در آن تمام پرداخت‌های کاربران مدیریت می‌شود. اعضای تیم سرویس‌دهی و پشتیبانی کاربران از اطلاعات این قسمت برای بررسی پرداخت‌ها، وضعیت اشتراک‌ها و تصفیه حساب کاربران استفاده می‌کنند.

Download reports شامل جزئیاتی از کرش‌ها، خطای ANR، نظرات و گزارش‌های مالی و … است. همچنین اطلاعات دیگری مثل تعداد نصب‌ها، امتیازها، Firebase cloud messaging، عضویت کاربران و .. نیز وجود دارد.

قسمت Alerts نیز همانطور که از عنوانش پیداست برای تنظیم هشدارهایی در مواقع ضروری است. به عنوان مثال وقتی کرشی در برنامه اتفاق بیفتند، رتبه‌بند‌ها تغییر کند، تعداد نصب یا حذف  برنامه از حد خاصی فراتر برود. دسترسی به API از میزان مجازش فراتر رفته باشد و سایر موارد مشابه. برای هر یک از این رویدادها می‌توان هشداری تنظیم کرد و از طریق ایمیل مطلع شد.

Settings نیز حاوی تنظیمات برنامه و تنظیم حساب دولوپری شما در Google Play Console است.

یکی از تنظیمات مهم در بخش developer account قسمتی تحت عنوان account & rights است. در این بخش می‌توانید تعیین کنید که چه کسانی می‌توانند به چه قابلیت‌هایی در Google Play Console دسترسی داشته باشند. در واقع مثل گوگل آنالیتیکز برای هر یک از اعضای تیم می‌توانید دسترسی خاصی تعریف کنید. یک نفر فقط بتواند به بخش بازاریابی دسترسی داشته باشد. دسترسی او هم فقط خواندنی باشد. نفر دیگری بتواند با کمپین‌های AdWords کار کند. کاربرد بعدی این بخش این است که گزارش‌های مالی را طوری تنظیم کنید که فقط افرادی که باید این گزارش را ببینند بتوانند مشاهده کنند.

شما بایستی developer page را طوری تنظیم کنید که وقتی کاربری روی نام تولیدکننده کلیک می‌کند بتواند برند، لوگو و سایر برنامه‌های شما را در صفحه ببیند. برای این قسمت می‌توانید یک تصویر header، لوگو، توضیحات کوتاه،، آدرس سایت استفاده کنید یا یک سری از برنامه‌های شاخص را متمایزتر معرفی کنید. (البته فهرست کامل برنامه‌ها به صورت خودکار نمایش داده می‌شود).

در قسمت preference می‌توانید نوتیفیکیشن‌هایی که Google Play Console از طریق ایمیل یا سایر راه‌ها برایتان می‌فرستد را کنترل کنید یا برای دریافت آخرین اخبار یا شرکت در نظرسنجی‌ها و ارائۀ بازخوردها اقدام کنید.

تصاویری که در این پست می‌بینید مربوزط به نسخه تحت وب Google Play Console بود. این برنامه نسخۀ اندرویدی هم دارد که با مراجعه به گوگل‌پلی می‌توانید دانلود کنید.  اپلیکیشن موبایل برای اطلاع از آمار برنامه، امتیاز، نظرات و اطلاع از آخرین آپدیت‌های ارائه شده و قوانین و تغییرات جدید Google Play Console انتخاب مناسبی است.

سید ایوب کوکبی

نویسنده و مترجم...

0 دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *